اتهام تازه اتحادیه اروپا علیه تیکتاک؛ برند محبوب نسل Z زیر ذرهبین ایمنی کودکان
کمیسیون اروپا در تازهترین رویارویی خود با تیکتاک، این پلتفرم را به نادیده گرفتن الزامات ایمنی و حریم خصوصی کاربران کمسنوسال متهم کرده است. اگر این اتهامها نهایی شود، تیکتاک ممکن است با جریمهای تا سقف ۶ درصد از درآمد سالانه جهانی خود روبهرو شود؛ پروندهای که میتواند بار دیگر نسبت میان رشد پلتفرمهای اجتماعی و مسئولیت آنها در قبال امنیت کاربران نوجوان را به صدر بحثهای جهانی بازگرداند.
به گزارش برندسازی به نقل از رویترز، تیکتاک بار دیگر در کانون فشارهای نظارتی اروپا قرار گرفته است. کمیسیون اروپا در نتایج اولیه تحقیقات خود اعلام کرده که این شبکه اجتماعی در اجرای الزامات «قانون خدمات دیجیتال» برای حفاظت از کودکان و نوجوانان، عملکرد قابل قبولی نداشته است. این جمعبندی اولیه، نه فقط یک هشدار حقوقی، بلکه نشانهای روشن از افزایش سختگیری نهادهای اروپایی بر برندهای بزرگ فناوری است که بخش بزرگی از مخاطبان آنها را کاربران کمسنوسال تشکیل میدهند.
بر اساس یافتههای اعلامشده، یکی از نگرانیهای اصلی کمیسیون اروپا به تنظیمات پیشفرض حسابهای کاربری افراد کمسنوسال در تیکتاک بازمیگردد. به گفته این نهاد، عمومی بودن پیشفرض این حسابها میتواند کودکان و نوجوانان را در معرض تهدیدهایی مانند ارتباطهای ناخواسته، آزار آنلاین و سوءاستفاده قرار دهد. همین موضوع باعث شده بروکسل، رویکرد تیکتاک در طراحی تجربه کاربری برای این گروه سنی را مغایر با استانداردهای لازم برای حفاظت دیجیتال بداند.
در بخش دیگری از این پرونده، الگوریتم پیشنهاد محتوای تیکتاک نیز زیر سؤال رفته است. کمیسیون اروپا معتقد است نمایش محتوای تولیدشده توسط کاربران ۱۶ تا ۱۷ ساله در بخش پیشنهادها برای سایر کاربران، با ملاحظات ایمنی نوجوانان همخوانی ندارد. از نگاه قانونگذار اروپایی، پلتفرمهایی که نوجوانان در آنها حضور پررنگ دارند، باید در طراحی سیستمهای توصیهگر، اصل محافظت حداکثری را رعایت کنند، نه آنکه با افزایش میزان دیدهشدن محتوا، سطح مواجهه این گروه را بالا ببرند.
کمیسیون اروپا در بیانیه خود بهصراحت تأکید کرده است که پلتفرمهای در دسترس کودکان و نوجوانان باید بالاترین سطح ایمنی، حریم خصوصی و امنیت را تضمین کنند. به باور این نهاد، تنظیمات فعلی تیکتاک چنین استانداردی را تأمین نمیکند و حسابها و محتوای کاربران کمسنوسال را بیش از اندازه در معرض دید عمومی قرار میدهد. همین ارزیابی میتواند مبنای یکی از سنگینترین پیامدهای مالی برای این شرکت باشد.
در صورت نهایی شدن این پرونده، تیکتاک با خطر جریمهای معادل ۶ درصد از درآمد سالانه جهانی خود روبهرو خواهد شد. البته این شرکت هنوز فرصت دارد به یافتههای اولیه پاسخ دهد و از خود دفاع کند. با این حال، صرف اعلام این نتایج اولیه نیز برای برندی که همواره بر رشد سریع، جذابیت بالا و نفوذ گسترده در میان نسل جوان تکیه کرده، یک چالش اعتباری جدی محسوب میشود.
کمیسیون اروپا برای رفع این نگرانیها، پیشنهاد کرده است که حساب کاربران کمسنوسال بهصورت پیشفرض فقط برای دوستان آنها قابل مشاهده باشد و همچنین محتوای منتشرشده از سوی این گروه سنی دیگر در پیشنهادهای عمومی نمایش داده نشود. این پیشنهادها نشان میدهد مسیر آینده پلتفرمها در اروپا، بیش از گذشته به سمت «طراحی ایمن از ابتدا» حرکت میکند؛ رویکردی که در آن رشد کاربری دیگر نمیتواند به بهای کاهش سطح محافظت از کودکان تمام شود.
این نخستین باری نیست که تیکتاک در اروپا با چنین فشارهایی مواجه میشود. این برند پیشتر نیز به دلیل ویژگیهایی مانند پیمایش بیپایان، پخش خودکار و اعلانهای مداوم که میتوانند وابستگی رفتاری کاربران را تشدید کنند، هدف انتقاد نهادهای ناظر قرار گرفته بود. در کنار آن، مقامهای ناظر در بریتانیا هم پیشتر نسبت به ناکارآمدی این پلتفرم در جلوگیری از دسترسی کودکان به محتوای آسیبزا هشدار داده بودند.
پرونده جدید تیکتاک در واقع بخشی از یک روند بزرگتر است؛ روندی که در آن، رگولاتورها دیگر فقط به محتوای غیرقانونی یا رقابت بازار نگاه نمیکنند، بلکه معماری توجه و شیوه طراحی پلتفرمها را نیز موضوع نظارت میدانند. برای تیکتاک، این پرونده تنها یک نزاع حقوقی نیست، بلکه آزمونی مهم برای حفظ اعتماد عمومی و بازتعریف مسئولیتپذیری برند در قبال نوجوانانی است که بخش مهمی از جامعه کاربرانش را تشکیل میدهند.
