پیشرفت در مذاکرات تیکتاک؛ دیدار ترامپ و شی شش هفته دیگر در کرهجنوبی
جو بایدن… نه، اینبار قصه ترامپ و شی جینپینگ است؛ دو رهبر آمریکا و چین پس از نخستین گفتوگوی سهماهه خود، از پیشرفت در توافق تیکتاک خبر دادند و اعلام کردند شش هفته دیگر در حاشیه اجلاس «اپک» در کرهجنوبی دیدار خواهند کرد. گفتوگویی که علاوه بر تیکتاک، موضوعات تجاری، جنگ اوکراین و قاچاق مواد مخدر را نیز در دستور کار داشت، اما هنوز پرسشهای کلیدی درباره مالکیت، الگوریتم و نظارت بر اپلیکیشن بیپاسخ مانده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت او و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در خصوص توافق مربوط به تیکتاک پیشرفت کردهاند و شش هفته دیگر در کرهجنوبی بهصورت حضوری ملاقات خواهند کرد تا درباره تجارت، مواد مخدر غیرقانونی و جنگ روسیه در اوکراین گفتوگو کنند.
این نخستین تماس تلفنی میان رهبران دو ابرقدرت پس از سه ماه بود که ظاهراً به کاهش تنشها کمک کرد؛ هرچند هنوز مشخص نیست این تماس همان توافق قطعی مورد انتظار درباره سرنوشت اپلیکیشن محبوب اشتراک ویدئو را به همراه داشته باشد یا خیر.
رهبران توافق کردند گفتوگوهای بیشتر را در حاشیه نشست سران همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC) که از ۳۱ اکتبر در شهر گیونجو کرهجنوبی آغاز میشود، ادامه دهند.
ترامپ همچنین گفت اوایل سال آینده به چین سفر خواهد کرد و شی بعداً به آمریکا خواهد آمد. رویترز پیشتر گزارش داده بود که دو طرف چنین ملاقاتی را در برنامه دارند.
ترامپ در دفتر کار خود به خبرنگاران گفت: «او (شی) توافق تیکتاک را تأیید کرده»، و افزود که ممکن است امضای رسمی این توافق نیز انجام شود. وی ادامه داد: «توافق تیکتاک در مسیر پیشرفت است.»
ترامپ همچنین از پیشرفت مثبت در موضوعات تجاری، فنتانیل و جنگ روسیه-اوکراین در جریان تماس تلفنی خبر داد که به گفته او حدود دو ساعت طول کشیده است.
او درباره نظر شی نسبت به جنگ اوکراین گفت: «فکر میکنم او دوست دارد این جنگ پایان یابد.»
تصویب نهایی چارچوب توافقی که این هفته بین دو طرف حاصل شد، یکی از موانعی است که ترامپ باید برای باز نگهداشتن تیکتاک برطرف کند. کنگره آمریکا حکم داده بود که این اپلیکیشن تا ژانویه ۲۰۲۵ برای کاربران آمریکایی مسدود شود اگر داراییهای آمریکایی آن توسط مالک چینی، بایتیدنس، فروخته نشود.
بیانیه دولت چین هیچ اشارهای به توافق رسمی درباره تیکتاک نکرد. ترامپ در طول هفته چندین بار احتمال قریبالوقوع بودن توافق را مطرح کرده بود.
دولت چین در بیانیهای اعلام کرد: «موضع چین درباره موضوع تیکتاک روشن است؛ دولت چین به خواست شرکت مربوطه احترام میگذارد» و خواستار رفتار غیرتبعیضآمیز با شرکتهایش شد.
این بیانیه افزود: «آمریکا با چین در حوزه اقتصاد و تجارت همکاری خواهد کرد و از تیمهایشان برای دستیابی به توافق مناسب درباره تیکتاک از طریق مشورت حمایت میکند.»
کاخ سفید و دولت چین به درخواستها برای توضیح بیشتر فوراً پاسخ ندادند.
کریگ سینگلتون، پژوهشگر ارشد اندیشکده «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، گفت: «پکن بر روی زمان و ظاهر ماجرا سرمایهگذاری میکند، در حالی که واشنگتن به دنبال تیتر خبری درباره تیکتاک و یک نشست است و امیدوار است در آینده امتیازهای بیشتری بگیرد. به نظرم چینیها از وضعیت فعلی بسیار راضی هستند.»
بایتیدنس صبح شنبه بیانیهای صادر کرد و از ترامپ و شی بابت «توجهشان به تیکتاک» تشکر کرد و افزود که برای یافتن راهی جهت ادامه خدمترسانی به کاربران آمریکایی که با الزامات قانونی چین نیز سازگار باشد، تلاش خواهد کرد.
در شانگهای، برخی ساکنان نسبت به صداقت دولت ترامپ در بهبود روابط دو کشور ابراز تردید کردند.
لین جینچی، ۲۲ ساله، گفت: «واقعاً باور ندارم آمریکا به دنبال شرایطی برد-برد باشد. به نظر میرسد (آمریکا) فقط میخواهد رئیس باشد. بنابراین در بسیاری موارد عمداً برای چین مانعتراشی میکند. ما به دنبال دردسر نیستیم، اما از آن هم نمیترسیم.»
نگرانیهای باقیمانده امنیت ملی
ترامپ اجرای قانون ممنوعیت تیکتاک را به تعویق انداخته، زیرا دولت او به دنبال یافتن مالک آمریکایی جدید برای این اپلیکیشن است، و همچنین نگران است که ممنوعیت آن باعث خشم کاربران گسترده تیکتاک و اختلال در ارتباطات سیاسی شود.
سوالات کلیدی درباره این توافق همچنان باقی است؛ از جمله ساختار دقیق مالکیت شرکت، میزان کنترلی که چین بر عملکرد داخلی اپلیکیشن خواهد داشت، چه امتیازاتی ترامپ از طرفین خواهد گرفت و آیا کنگره آن را تصویب خواهد کرد یا نه.
ترامپ در پاسخ به سؤال خبرنگاران درباره کنترل الگوریتم گفت: «همه چیز در حال بررسی و تنظیم است… ما کنترل بسیار دقیقی خواهیم داشت.»
وقتی از او پرسیده شد که آیا دولت آمریکا کرسی هیئت مدیره را در اختیار خواهد داشت، پاسخ داد: «اعلام خواهیم کرد.»
او همچنین ایده امکان دریافت کارمزد از سوی دولت آمریکا بهعنوان واسطه توافق را مطرح کرد، اما افزود که این موضوع «کاملاً نهایی نشده است.» روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داده که این کارمزد ممکن است چندین میلیارد دلار باشد.
بر اساس گزارش رویترز، این توافق مالکیت داراییهای آمریکایی تیکتاک را از بایتیدنس به صاحبان آمریکایی منتقل میکند، اما منابع آگاه گفتهاند که تیکتاک آمریکا همچنان از الگوریتم بایتیدنس استفاده خواهد کرد.
برخی قانونگذاران نگران هستند که پکن بتواند با این اپلیکیشن از آمریکاییها جاسوسی کند یا عملیات نفوذ انجام دهد، اما چین میگوید هیچ مدرکی مبنی بر وجود این تهدید وجود ندارد.
تعرفههای ترامپ علیه اقتصاد صادراتی چین
از زمان بازگشت به ریاستجمهوری در ژانویه، ترامپ بهطور گسترده تعرفهها را افزایش داده و اقتصاد صادراتمحور چین را با نرخهای بهشدت تنبیهی هدف قرار داده است؛ اقدامی که باعث پاسخ مشابه چین شد. نرخ تعرفهها در هر دو سوی اقیانوس آرام در آوریل به سهرقم رسید.
یکسری توافقهای محدود از ماه مه تاکنون، جنگ تجاری ضربتی را میان دو کشور متوقف کردهاند.
ترامپ افزایش مالیات بر واردکنندگان آمریکایی را از ارکان اصلی سیاست اقتصادی خود معرفی کرده؛ او آنها را به بالاترین سطح در حدود یک قرن رسانده و رویکرد سیاست خارجی خود را مبتنی بر «صلحطلبی و معاملهگری» توصیف کرده است.
این جمهوریخواه تعرفهها را ابزاری برای بازگرداندن مشاغل تولیدی از دسترفته، کاهش کسری مزمن بودجه دولت فدرال، اصلاح عدم تعادل تجاری و واداشتن کشورهای خارجی به تمکین از خواست واشنگتن میداند. با این حال، بسیاری از اقتصاددانان تعرفههای سراسری را ناکارآمد، موجب افزایش قیمت مصرفکننده و محدودکننده انتخابها توصیف میکنند.
با وجود تعرفهها، چین همچنان سومین شریک تجاری بزرگ آمریکا و منبع بزرگترین کسری تجاری دوجانبه آمریکا در بخش کالا باقی مانده است. تازهترین دادهها حاکی از کندی رشد در هر دو اقتصاد بزرگ جهان است.
ترامپ تهدید کرده اما تاکنون از وضع تعرفههای تنبیهی بر صادرات چین در ارتباط با خرید نفت روسیه خودداری کرده است.
در عین حال، نگرانیهای منطقهای در مورد تایوان و دریای چین جنوبی – دو نقطه پرخطر – در حال افزایش است، هرچند این موضوعات بهاندازه جنگهای روسیه-اوکراین و غزه توجه دولت واشنگتن را جلب نکردهاند.
هیچیک از بیانیههای منتشرشده پس از تماس رهبران، اشارهای به تایوان نداشتند.
از دیگر موضوعات کلیدی، درخواست آمریکا از چین برای مقابله با صادرات مواد شیمیایی مرتبط با فنتانیل است؛ عاملی که باعث مرگ ناشی از اووردوز در آمریکا شده است. پکن، واشنگتن را به تحریف این موضوع متهم کرده است.
